X
تبلیغات
گلشن ادب
روز بزرگداشت عطار- خالق مثنوي منطق الطير- 

 

 گرامي باد

+ نوشته شده توسط خادم الفقرا در سه شنبه بیست و ششم فروردین 1393 و ساعت |
دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی مورخ، نویسنده، پژوهشگر، شاعر، موسیقی‌پژوه و استاد بازنشسته دانشگاه تهران، صبح امروز در سن 89 سالگی درگذشت.

به گزارش خبرنگار ادبیات خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی، صبح امروز 5 فروردین در بیمارستان مهر تهران دار فانی را وداع گفت.

به گفته دختر دکتر محمدابراهیم باستانی پاریزی، استاد در یک ماه اخیر از بیماری کبد رنج می‌برده است.

استاد باستانی پاریزی در سوم دی ‌ماه ۱۳۰۴ ه.ش در پاریز، از توابع شهرستان سیرجان در استان کرمان متولد شد. وی تا پایان تحصیلات ششم ابتدایی در پاریز تحصیل کرد و در عین حال از محضر پدر خود مرحوم حاج آخوند پاریزی هم بهره می‌برد.

پس از پایان تحصیلات ابتدایی و دو سال ترک تحصیل اجباری، در سال ۱۳۲۰ تحصیلات خود را در دانشسرای مقدماتی کرمان ادامه داد و پس از اخذ دیپلم در سال ۱۳۲۵ برای ادامهٔ تحصیل به تهران آمد و در سال ۱۳۲۶ در دانشگاه تهران در رشتهٔ تاریخ تحصیلات خود را پی گرفت.

باستانی پاریزی به گواه خاطراتش از نخستین ساکنان کوی دانشگاه تهران (واقع در امیر آباد شمالی) است.

در ۱۳۳۰ از دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد و برای انجام تعهد دبیری به کرمان بازگشت و تا سال ۱۳۳۷ خورشیدی که در آزمون دکتری تاریخ پذیرفته شد، در کرمان ماند.

او دوره دکترای تاریخ را هم در دانشگاه تهران گذراند و با ارایه پایان‌نامه ‌ای درباره «ابن اثیر» دانشنامه دکترای خود را دریافت کرد.

وی کار خود را در دانشگاه تهران از سال ۱۳۳۸ با مدیریت مجله داخلی دانشکده ادبیات شروع کرد و تا سال ۱۳۸۷ استاد تمام‌ وقت آن دانشگاه بود و رابطه تنگاتنگی با این دانشگاه داشت.

فعالیت های فرهنگی

شوق نویسندگی وی در دوران کودکی و نوجوانی در پاریز و با خواندن نشریاتی مانند حبل‌المتین، آینده و مهر برانگیخته شد. باستانی، اولین نوشته‌های خود را در سال‌های ترک تحصیل اجباری (۱۳۱۸ و ۱۳۱۹) در قالب روزنامه ‌ای به نام باستان و مجله‌ای به نام ندای پاریز نوشت، که خود در پاریز منتشر می‌کرد و دو یا سه مشترک داشت.

اولین نوشته او در جراید آن زمان، مقاله‌ای بود با عنوان «تقصیر با مردان است نه زنان» که در سال ۱۳۲۱ در مجله بیداری کرمان چاپ شد. پس از آن به عنوان نویسنده یا مترجم از زبان‌های عربی و فرانسه مقالات بی‌شماری در روزنامه‌ها و مجلاتی مانند کیهان، اطلاعات، خواندنی‌ها، یغما، راهنمای‌کتاب، آینده، کلک و بخارا چاپ کرده‌ است.

اولین کتاب باستانی پاریزی پیغمبر دزدان نام دارد که شرح نامه‌های طنزگونه شیخ محمدحسن زیدآبادی است و برای اولین بار در سال ۱۳۲۴ در کرمان چاپ شده‌است. این کتاب تا کنون به چاپ شانزدهم رسیده‌است. وی بیش از شصت عنوان کتاب تألیف و یا ترجمه کرده‌است. کتاب‌های باستانی پاریزی برخی شامل مجموعه برگزیده‌ای از مقالات وی هستند که به صورت کتاب جمع‌آوری شده‌اند و برخی از ابتدا به عنوان کتاب نوشته شده‌اند.

از میان نوشته‌های او، هفت کتاب با عنوان «سبعه ثمانیه» متمایز است که همگی در نام خود عدد هفت را دارند، مانند خاتون هفت قلعه و آسیای هفت سنگ. بعدا کتاب هشتمی با عنوان هشت‌الهفت به این مجموعه هفت‌تایی اضافه شده‌است.

به جز کتب و مقالات، باستانی پاریزی شعر هم می‌سرود و اولین شعر خود را در کودکی در روستای پاریز و در آرزوی باران سروده بود. منتخبی از شعرهای خود را در سال ۱۳۲۷ در کتابی به نام «یادبود من» به چاپ رسانده‌ است.

باستانی پاریزی بیش از 40 عنوان کتب در زمینهای مختلف از جمله کرمان شناسی به چاپ رسانده است.

+ نوشته شده توسط خادم الفقرا در سه شنبه پنجم فروردین 1393 و ساعت |

اس ام اس عید نوروز 93, نوروز 93

+ نوشته شده توسط خادم الفقرا در شنبه دوم فروردین 1393 و ساعت |

این گزارش بر اساس تاریخ درگذشت هر یک از چهر‌‌های ادبی-فرهنگی تنظیم شده است.

 فروردین

یازدهم فروردین

احمد صدر حاج سید جوادی: احمد صدر حاج‌سیدجوادی (3 خرداد 1296 - 11 فروردین 1392)، از اعضای اولیه و بنیانگذار نهضت آزادی ایران و وکیل دادگستری بود. ویکی‌پدیا درباره فعالیت‌های علمی وی نوشته است: یکی از اشتغالات روزمره صدر از 1360 شمسی (دی ماه آن سال) ابتدا تهیه مقدمات تدوین و سپس سرپرستی علمی دائرةالمعارف تشیع با استفاده از اعتبارات مالی ابوالفضل تولیت بود و از 1362 به علت استعفای دکتر محقق بنا به تصویب هیئت امناء عهده‌دار سمت سرپرستی دائرةالمعارف مزبور گردید و آخرین جلد آن یعنی جلد 14 (تا آخر حرف لام) را نیز به سرپرستی خود، تحویل جامعه فرهنگی داد و پس از چاپ و انتشار این جلد، به جهت اختلاف سلیقه با آقایان فانی و خرمشاهی - که از اعضای هیئت علمی بودند- از این سمت استعفا داد. با استعفای وی، جمعی از نویسندگان و نیز ویراستار اصلی سید احمد سجادی هم استعفا دادند و عملاً این دانشنامه در اردیبهشت 1390 ش به تعطیلی کشیده شد. دائرةالمعارف تشیع، در سال 1382 کتاب سال شناخته شده و جایزه دریافت کرده‌است.

در این روز همچنین غلامرضا اسلامی بیدگلی، استاد دانشگاه و صاحب‌نظر مسائل اقتصادی و مالی، نویسنده و مؤلف ده‌ها کتاب در حوزه مدیریت مالی به رحمت خدا رفت.

دوازدهم فروردین

محمود عبادیان: نویسنده و مترجم حوزه فلسفه: محمود عبادیان (1 فروردین 1307 - 12 فروردین 1392 در تهران) استاد بازنشسته گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی، عضو هیئت علمی دانشگاه مفید قم و عضو گروه فلسفۀ فرهنگستان هنر ایران بود. او دورۀ دکترای «تاریخ فلسفۀ عمومی» را در دانشگاه چارلز پراگ (1961) و و دکترای «فلسفۀ کلاسیک آلمان» را در دانشگاه هامبورگ (1978) گذراند. دکتر محمود عبادیان ازجمله چهره‌های دانشگاهیی بود که سابقۀ مبارزاتی هم داشت. وی بیش از 30 عنوان کتاب فلسفی و ادبی را ترجمه یا تألیف کرده‌است.

بیست‌ویکم فروردین

حسین گلسرخی: این نویسنده درحالی درگذشت که این خبر دو ماه و نیم بعد اعلام شد. حسین گلسرخی خالق آثاری چون «سلام بر تو معلم»، «برف می‌آد» و «ماجرای گرگ و بره» است . او در 58 سالگی بر اثر سکته قبلی از دنیا رفت.

بیست‌ودوم‌ فروردین

سیدابوالحسن روح‌القدس، شاعر همدانی

باقر عاقلی نویسنده و مورخ تاریخ معاصر ایران: باقر عاقلی (فروردین ماه 1308 خورشیدی در قزوین- پنج‌شنبه 22 فروردین 1392)، نویسنده، روزنامه نگار و مورخ ایرانی است. وی دارای مدرک دکترای علوم سیاسی از دانشگاه تهران و دکترای تاریخ از دانشگاه میشیگان در ایالات متحده امریکا می‌باشد و تألیف صدها مقاله و تألیف 25 جلد کتاب در حوزه‌های تاریخی و سیاسی را در کارنامه خود دارد. محمدابراهیم باستانی پاریزی که خود از بزرگترین مورخین ایرانی محسوب می‌شود، عاقلی را آگاهترین و مطلعترین مورخ معاصر در زمینه شناخت رجال ایران در عصر قاجار و پهلوی دانسته‌است. باقر عاقلی نویسنده و تاریخ‌نگار تاریخ معاصر ایران پنجشنبه (22 فروردین‌ماه 1392) بر اثر ایست تنفسی و قلبی درگذشت و پیکرش جمعه (23 فروردین‌ماه) در قطعه نامداران بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

اردیبهشت

پنجم اردیبهشت

امیرحسین فردی: امیرحسین فردی در سال 1328 هجری خورشیدی در روستای قره‌تپه اردبیل به دنیا آمد. دوران کودکی و نوجوانی وی در هوای تازه دامنه‌های سرسبز سبلان سپری شد؛ سال‌های طلایی‌ای که تا آخر عمر برایش یادآور روزهای باشکوه زندگی در دل طبیعت بود. وقتی امیرحسین قدم به پایتخت گذاشت، با هوای تازه‌ دیگری هم آشنا شد که تا امروز که جان به جان‌آفرین تسلیم کرد، با زندگی او گره خورد. آن هوای تازه، مقوله‌ای به نام «ادبیات» بود. حضور فعال در عرصه‌های نوشتاری و اجرایی حوزه ادبیات؛ به ویژه حضور بسیار مؤثر در ادبیات داستانی از او چهره‌ای توانمند، سختکوش و مقاوم نشان داد.

عضویت در حوزه اندیشه و هنر اسلامی(حوزه هنری)، سردبیری و مدیرمسئولی مجله کیهان بچه‌ها(به مدت 28 سال)، تأسیس و مدیرمسئولی مجله کیهان علمی، عضویت در انجمن قلم ایران، عضویت در شورای داستان‌ کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، عضویت در شورای داستان بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس، مسئولیت جشنواره انتخاب کتاب سال شهید حبیب غنی‌پور، مسئولیت شورای ادبیات داستانی سازمان بسیج مستضعفین و مدیریت کارگاه قصه و رمان حوزه هنری از سوابق اجرایی مرحوم امیرحسین فردی است.

چندین بار داوری کتاب سال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مسابقات ادبی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس، کتاب سال شهید حبیب غنی‌پور، جشنواره ادبیات داستانی بسیج، جشنواره راهیان نور، انجمن قلم ایران و جشنواره قصه‌های قرآنی از تجربه‌های دیگر این هنرمند متعهد و انقلابی است. مرحوم فردی از دوستان صمیمی شهید حبیب غنی‌پور بود که پس از شهادت آن نویسنده هنرمند، جزو مؤسسان و برگزارکنندگان کتاب سال شهید غنی‌پور بود؛ جایزه‌ای که از اعتبار بالا و والایی در حوزه ادبیات برخوردار است.

از میان آثار مرحوم فردی، می‌توان به اسماعیل، آشیانه در مه، سیاه‌چمن، گرگ‌سالی، یک دنیا پروانه و کوچک جنگلی اشاره کرد. رمان اسماعیل که در سال 86 منتشر شد، به زبان انگلیسی نیز ترجمه شده است. فردی که از نویسندگان دغدغه‌مند انقلابی بود، از مؤسسان کتابخانه مسجد جوادالائمه علیه‌السلام در سال 1353 و تشکیل شورای نویسندگان آن مسجد بود. اعضای شورای نویسندگان مسجد جوادالائمه(ع) پس از انقلاب به حوزه‌ هنری پیوستند و از ستون‌های اولیه این نهاد مؤثر بودند. امیرحسین فردی عصر پنجشنبه، پنجم اردیبهشت 1392، دچار مشکل تنفسی شد و در راه انتقال به بیمارستان لقمان درگذشت.

پرویز مرزبان مدرس هنر و مترجم: پرویز مرزبان در سال 1296 در تهران به دنیا آمد. تحصیلات متوسطه را در رشتۀ زبان و ادبیات فرانسه انجام داد و در سال 1319 از دانشسرای عالی در رشتۀ زبان انگلیسی موفق به اخذ لیسانس شد. در سال‌های 1340-1316 به‌طور مستمر در دبیرستان‌های تهران به تدریس زبان و ادبیات فارسی، فرانسه، و انگلیسی اشتغال داشت. همچنین درطول سال‌های 1340 تا 1373 به آموزش زبان و ادبیات انگلیسی و تاریخ و نقد هنر را در دانشگاه‌ها پرداخته است. پرویز مرزبان را بسیاری از اهالی هنرهای نقاشی و تصویری دایره المعارفی زنده از هنرهای تجسمی می‌دانستند. حاصل 50 سال تألیف و ترجمۀ او چاپ و انتشار کتاب‌هایی است که هریک در حوزۀ خود کتابی مرجع به حساب می‌آیند. برای اولین بار، او بود که ایرانیان را با گسترۀ وسیع هنر جهان، از دوران آغازین تاریخ هنر تا مکاتب متأخر قرن بیستم، آشنا کرد. پرویز مرزبان، سرانجام در روز پنجشنبه، پنجم اردیبهشت سال 1392 در 96سالگی در بیمارستان آتیه تهران درگذشت.

هفتم اردیبهشت

عباس حری استاد برجسته کتابداری و واضع نظریه جهانی «اطلاع‌شناسی»: زنده‌یاد عباس حری 15 اسفند 1315 در مشهد به دنیا آمد. او در سال 1349 از دانشگاه مشهد در مقطع لیسانس رشته زبان و ادبیات انگلیسی، در سال 1352 از دانشگاه تهران در مقطع فوق لیسانس رشته کتابداری و در سال 1360 (1981) از دانشگاه کیس وسترن ریزرو آمریکا در مقطع دکترای کتابداری فارغ التحصیل شد. رساله دکتری حری در مورد مقایسه شبهاهت‌های استنادی و شباهت واژگان نمایه برای ربط دادن مدارک مرتبط از حیث موضوعی بود. وی از 1353 استاد دانشگاه تهران شد. زنده‌یاد حری از اولین دانش آموختگان کتابداری نوین در ایران بود و در پیشبرد آموزش و پژوهش دراین رشته در کشور تلاش زیادس کرد. وی به عنوان سردبیر، مدیرمسئول و عضو هیت تحریریه چندین مجله علمی از جمله اطلاع‌شناسی فعالیت کرده و طراح نظریه «اطلاع‌شناسی» است.

هشتم اردیبهشت

سیدرضا کتابچی مدیر انتشارات اسلامیه: سیدرضا کتابچی از مدیران باسابقه‌ای بود که به خاطر خدمات شایان در حوزه نشر نیز چندین بار از وی تقدیر به عمل آمد که از آن جمله می‌توان به مراسم تجلیل از خادمان نشر در آبان ماه 1386 اشاره کرد. انتشارات اسلامیه در زمینه انتشار کتاب‌های حوزه دین و علوم اجتماعی، دانشگاهی و تخصصی فعالیت می‌کند و کتابفروشی اصلی آن در حوالی بازار تهران فعال است.

دهم اردیبهشت

دکتر شاپور گهواره مؤسس انتشارات نوپردازان و آئیش: شاپور گهواره بیش از سه دهه در نشر و پخش دانشگاهی فعالیت کرده است و در این سالها بیش از 10 هزار عنوان کتاب را چاپ و به بازار نشر عرضه کرده است.

بیستم اردیبهشت

محمد گلبن: وی بر اثر عوارض پس از سکته مغزی درگذشت. گلبن متولد سال 1314 در اردستان، از 16سالگی وارد فضای مطبوعات شده بود. او ده‌ها عنوان کتاب و مستندات را تدوین و گردآوری کرده است.

خرداد

بیست خرداد

محمدصادق همایونی سروستانی: وی از پژ‍وهشگران برجسته کشور در حوزه مردم‌شناسی، فرهنگ مردم و خصوصا پ‍ژوهش در عرصه تعزیه بود. محمدصادق همایونی سروستانی متولد پانزدهم تیرماه 1313 هجری شمسی در سروستان بود. از کودکی با قلم و کتاب و روزنامه خواندن و نوشتن به تشویق پدر سر و کار داشت. در سال 1334، نخستین شعرش را در صفحه‌ی ادبی مجله‌ی روشنفکر که توسط فریدون مشیری اداره می‌شد، با عنوان ترانه چاپ کرد و در همان سال نخستین داستان کوتاهش در مجله‌ی سپید و سیاه انتشار یافت. از آن زمان به نوشتن رمان‌های دنباله‌دار، مقالات، سفرنامه، پژوهش در زمینه‌ی فرهنگ مردم و تعزیه و نقد و بررسی کتاب در روزنامه‌ها و نشریات مختلف پرداخت. از همایونی بیش از 30 کتاب و 200 مقاله و گفت‌وگوهای بسیاری در زمینه‌ی شناخت تعزیه و نیز فرهنگ مردم و شعر و رمان منتشر شده است. آثار او بویژه در زمینه‌ی تعزیه و فرهنگ مردم مورد توجه ایران‌شناسان و علاقه‌مندان این رشته‌هاست. همایونی برای دایرةالمعارف‌ها نیز مقالاتی نوشته و خود عضو هیأت علمی دایرةالمعارف بزرگ اسلامی بود. از جمله کتاب‌های او می‌توان به تعزیه در ایران، اثر برگزیده‌ی سال کشور و برگزیده‌ی جشن کتاب فارس، تعزیه و تعزیه‌خوانی به عنوان اولین کتاب در زمینه‌ی تعزیه در ایران، شیراز خاستگاه تعزیه و ترانه‌های محلی فارس اشاره کرد. همچنین چندین مجموعه‌ی داستان و شعر و سفرنامه و کتاب‌هایی در باب فرهنگ مردم جزو آثار او به‌شمار می‌آیند.

بیست و هشتم خرداد

فهیمه رحیمی: این نویسنده ایرانی تجریه کار در زمینه خبرنگاری ورزشی و ادبیات کودکان را نیز دارد. نخستین فعالیت ادبی جدی فهیمه رحیمی نوشتن قطعه‌ای ادبی با عنوان «دلم برای پروانه می‌سوزد» در 9 سالگی بود و اولین کتاب خود را با عنوان «بازگشت به خوشبختی» در سال 1369 منتشر کرد.

وی 23 عنوان رمان نوشته و منتشر کرده ‌است که بسیاری از آن‌ها بارها تجدید چاپ شده‌اند. البته فعالیت او در راستای ادبیات کودکان هم بود اما رحیمی 23 اثر برای کودکان نوشت اما برای چاپ آن‌ها اقدام نکرد. فهیمه رحیمی در 17 سالگی ازدواج کرده که حاصل آن، یک پسر و یک دختر است.

اتوبوس، عشق و خرافات، کوچه باغ یادها، برجى در مه، خلوت شب‌هاى تنهایى، روزهاى سرد برفى، خیال تو، عالیه، رز کبود، شیدایى، بانوى جنگل، حرم دل، آریانا، پنجره، بازگشت به خوشبختى، تاوان عشق، پاییز را فراموش کن، ماندانا، زخم‌خوردگان تقدیر، هنگامه، ابلیس کوچک، اشک ستاره و... از جمله آثار فهیمه رحیمى هستند بر اساس این گزارش، این نویسنده صبح امروز 28 خرداد 1392 در بیمارستان مهر تهران در سن 61 سالگی در اثر بیماری سرطان درگذشت.

بیست و نهم خرداد

یهمن سرکاراتی: بهمن سرکاراتی متولد سال 1316 و دارای مدرک دکتری در رشتۀ زبان‌شناسی و فرهنگ و زبان‌های باستانی بود. وی در سال 1370 به عضویت پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد و از آن زمان تا کنون، علاوه بر عضویت پیوسته، در مقطعی مدیریت گروه زبان‌های ایرانی و همچنین معاونت علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی را نیز عهده‌دار بود. از دیگر فعالیت‌های شادروان سرکاراتی می‌توان به عضویت در هیئت امنای بنیاد ایران شناسی، عضویت در شورای علمی این بنیاد، معاونت پژوهشی بنیاد ایران‌شناسی، مدیریت گروه زبان‌شناسی دانشگاه تبریز و تدریس در این دانشگاه، عضویت در کارگروه پژوهشی دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز، ریاست انتشارات و روابط دانشگاهی دانشگاه تبریز، عضویت در کارگروه مرکزی کنگرۀ سالانۀ تحقیقات ایرانی، ریاست مرکز آموزش زبان دانشگاه تبریز، و مشاورت عالی کتابخانۀ ملی ایران اشاره کرد.

بهمن سرکاراتی صاحب تألیفات متعدد در حوزه‌های زبان‌شناسی و زبان‌های باستانی بود که برخی ‌از این آثار عبارت‌اند از: اوستا و هنر نو؛ کارنامۀ شاهان در روایات سنّتی ایران (ترجمه‌)؛ دین ایرانی بر پایۀ متن‌های معتبر یونانی (ترجمه‌)؛ اسطورۀ بازگشت جاودانی (ترجمه‌)؛ سایه‌های شکارشده (شامل 20 مقاله‌)؛ مقدمه‌ای بر فلسفه‌ای از تاریخ (ترجمه)؛ بررسی جامع زبان فارسی باستان و آثار بازماندۀ آن؛ بررسی سه فرگرد وندیداد؛ اصطلاحات خویشاوندی در زبان‌های ایرانی. وی همچنین صاحب بیش از سی‌وپنج مقاله در موضوعات مختلف ادبی و زبانی و تاریخی بود.

حسن برتینا، شاعر و سراینده غزل های ولایی شهرستان ابوموسی: برتینا که عضویت در انجمن ادبی ابوموسی را در کارنامه هنری خویش داشت، شعرهایی را در وصف خلیج فارس و پاسداری از حریم ولایت سروده است. او در جشنواره بین‌المللی شعر خلیج‌ فارس که اردیبهشت‌ماه سال جاری در شهرستان ابوموسی برگزار شد، از سوی وزیر فرهنگ و ارشاداسلامی مورد قدردانی قرار گرفت.

تیر

یکم تیر

علی‌محمد روح‌بخشان: علی‌محمد روح‌بخشان متولد سال 1326، استاد دانشگاه و پژوهشگر ادبیات و تاریخ، ظهر روز پنج‌شنبه، 30 خردادماه، در بیمارستان آراد تهران از دنیا رفت. روح‌بخشان مقالات بسیاری در زمینه‌های ادبیات، تاریخ، حکمت و عرفان ایرانی اسلامی تألیف کرده و در نشریاتی چون فصلنامه‌ی آینه میراث، نامه پارسی، بخارا و امثال آن به چاپ رسانده بود. او در این سال‌ها به عنوان استاد در دانشکده ادبیات دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده صدا و سیما، دانشگاه آزاد ورامین و دانشکده تربیت معلم مشغول به تدریس بود.

 

مرداد

بیست‌ویکم مرداد

دکتر محمدحسن حائری: زنده یاد دکتر محمدحسن حائری عضو هیئت علمی گروه ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی بود که از آثار او می توان به تصحیح دیوان غالب دهلوی، منات خیال‌، راه گنج و صائب و شاعران طرز تازه اشاره کرد.

بیست‌وهفتم مرداد

محمد زهرایی، مدیر انتشارات کارنامه: زنده‌یاد محمدزهرایی مدیر انتشارات کارنامه از ناشران فعال و پیشکسوت کشورمان بود که کتاب‌های مهم و مطرحی را به مخاطبان و علاقه مندان آثار به ویژه ادبی عرضه کرده است.

محمد زهرایی (زاده 1327 در مشهد - درگذشته 27 مرداد 1392 در تهران) ناشر و ویراستار ایرانی بود. او مدیر انتشارات نیل و کارنامه و از ناشران خلاق و صاحب سبک بود. زهرایی در دورانی که در مشهد بود کتابفروشی کوچکش در خیابان سعدی مشهد پاتوق اهل کتاب و روشنفکران آن دوره از جمله دکتر علی شریعتی بود. وی کار نشر و کتاب را از جزئی‌ترین امور چاپ و نشر شروع کرد و در سال‌های میانی دهه 40 در شکل‌دهی و بالاندن انتشارات نیل نقش به سزایی داشت. برخی از رمان‌های شاخص جهان از جمله دن کیشوت با ترجمه محمد قاضی یا آثار نویسندگانی چون م. به‌آذین حاصل همکاری زهرایی با این افراد در انتشارات نیل بود.

زهرایی در سال‌های میانی دهه شصت به انتشار آلبوم‌های موسیقی روی آورد که آلبوم بیداد با صدای محمدرضا شجریان و آهنگسازی پرویز مشکاتیان و برخی دیگر از آثار شاخص این دهه حاصل ذوق‌ورزی‌های او بود. 

محمد زهرایی از سال‌های پایانی دهه شصت انتشارات کارنامه را راه‌اندازی کرد که حاصل آن برخی از شاخص‌ترین کتاب‌های تاریخ نشر به شمار می‌رود. حافظ به سعی سایه تالیف هوشنگ ابتهاج، خواب آشفته نفت و شرح فصوص الحکم هر دو تالیف دکتر محمدعلی موحد و قبله عالم، ناصرالدین شاه قاجار و پادشاهی ایران نوشته عباس امانت از مهم ترین کتاب‌های نشر کارنامه با مدیریت آقای زهرایی بود. اما شاید مشهورترین کتاب نشر کارنامه کتاب مستطاب آشپزی از سیر تا پیاز نوشته نجف دریابندری با همکاری همسرش فهیمه راستکار بود. این کتاب آشپزی دوجلدی با وجود قیمت بالای آن حدود بیست بار به چاپ مجدد رسیده است. زهرایی همچنین مدیریت کتابفروشی شهر کتاب شعبه خیابان نیاوران را نیز برعهده داشت که یکی از محبوب ترین کتابفروشی‌های شمال تهران برای کتاب‌دوستان بود.

وی زهرایی که در میان نویسندگان و ناشران به وسواس خاص و دقت نظر برای انتشار کتاب مشهور بود را شاید تنها ناشری بتوان دانست که کتاب‌های انتشاراتی خود را تماما می‌خواند و در ویرایش و پاکیزه سازی آنها نقشی جدی و تعیین کننده داشت. رایزنی و گفت‌وگو با نویسندگان و مترجمان آثاری که خود انتشار می‌داد جزو ضروریات کاری او بود. فراهم کردن اسناد و کتاب‌های موردنیاز مولف و همکاری و همراهی مستمر با او نیز در زمره خصوصیات این ناشر باسابقه به شمار می‌رفت.

محمد زهرایی سال‌ها از بیماری دیابت رنج می‌برد و چندین بار هم کارش به بیمارستان کشید. او روز 27 مرداد 1392 در پی سکته قلبی درحالی که پشت میز کار خود مشغول کار بود درگذشت.

شهریور

دهم شهریور

 

شایان افضلی شاعر: شایان افضلی 53 ساله از شاعران سپیدسرای کشور بر اثر عارضه تنفسی جان به جان آفرین تسلیم کرد. افضلی عضو هیات مدیره محفل ادبی دایره دیدار و عضو پیوسته کانون ادبی اندیشه بود.

دوازدهم شهریور

 سعید نیاز کرمانی: شاعر و مدیر انتشارات پاژنگ، به علت نارسایی کلیوی درگذشت.  سعید نیاز کرمانى در سال 1318 در کرمان به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایى و متوسطه را در زادگاه خویش و تحصیلات عالى را در تهران به پایان برد. او سال‌ها سردبیرى چند مجله در تهران را به عهده داشت و تا پایان عمر در موسسه انتشاراتی خود فعالیت می‌کرد.

سعید نیاز کرمانی از سال 1344، کار خود با رادیو ایران را در زمینه نویسندگى و ترانه‏‌سرایى آغاز کرد و این همکارى تا سال 1352 ادامه داشت. نخستین کتابى که از نیاز کرمانى منتشر شد «برگزیده شاهنامه» بود که بعدها در ژاپن هم ترجمه و منتشر شد. بعد مجموعه شعر او با عنوان «در کوچه‏‌هاى خلوت شب» با مقدمه باستانى پاریزى به سال 1353 در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفت. این کتاب تاکنون سه مرتبه چاپ شده است.

سال‌هاى 1359 تا 1366، کار اصلى نیاز، پژوهش پیرامون احوال و آثار و اشعار خواجه شیراز بود. از او 15 جلد «حافظ شناسى» و چند کتاب ضمیمه «حافظ شناسى» از جمله «پیر ما گفت» در این زمینه منتشر شده است. تصحیح انتقادى «خمسه» خواجو کرمانى براساس کهن‌ترین نسخه جهان با مقابله 8 نسخه کهن دیگر، از جمله کارهای پژوهشی نیاز کرمانی است که به همت دانشگاه کرمان در سال 1370 و همزمان با برگزارى بزرگداشت خواجوى کرمانى چاپ و منتشر شد.

هجدهم شهریور

عبدالمحمد آیتی، نویسنده و مترجم: استاد آیتی متولی سال 1305 در بروجرد بود. وی ابتدا در این شهر به مکتب‌خانه سنتی آغاباجی رفت ولی والدین‌اش او را به دبستان اعتضاد، قدیمی‌ترین مدرسه مدرن در بروجرد، فرستادند. آیتی در سال 1320 وارد دبیرستان شد و در سال‌های آخر، به تحصیل علوم حوزوی علاقمند شد و به مدرسه علمیه نوربخش رفت و چند سالی در آنجا علوم اسلامی را فرا گرفت. وی در سال 1325 وارد دانشکده معقول و منقول دانشگاه تهران شد و پس از به پایان بردن دوره لیسانس، به خدمت وزارت آموزش و پرورش درآمد و برای تدریس به بابل رفت. استاد آیتی بیش از 30 سال در شهرستان‌ها و تهران به عنوان دبیر به تدریس پرداخت و در کنار تدریس، سردبیری ماهنامه آموزش و پرورش را نیز بر عهده داشت و در دانشگاه فارابی و دانشگاه دماوند ادبیات فارسی و عربی تدریس کرد. استاد آیتی اولین بار در سال 1340 در «کتاب هفته» مطلبی با نام «باتلاق» نوشت و به‌دنبال آن، رمان «کشتی شکسته» تاگور را ترجمه و به بازار فرستاد. وی از مترجمان به نام عربی به فارسی است و ترجمه‌های فارسی قرآن مجید، نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه را منتشر کرد، همچنین وی رئیس شورای علمی دانشنامه تحقیقات ادبی فرهنگستان نیز بوده است.

سی شهریور

احمد عطایی بنیانگذار و موسس انتشارات عطایی: احمد عطایی بنیانگذار انتشارات عطایی بود و در سال 1315 انتشارات را تاسیس کرد، که از آن سالها تاکنون بیش از هزار عنوان را منتشر کرده است؛ این آثار در حوزه عمومی، ادبیات، علوم انسانی روانشناسی، تاریخی و... هستند. احمد عطایی متولد 1298 بود که از سال 1315 کار نشر را آغاز کرد.

آبان

هشتم آبان

حمید ارباب‌شیرانی: حمید ارباب‌شیرانی، مترجم «سفرنامه تاورنیه» به دلیل مشکلات ریوی در اصفهان درگذشت. حمید ارباب‌شیرانی از علاقه‌مندان به ادبیات بود که با اعضای جنگ اصفهان، به‌ویژه ابوالحسن نجفی، رحیم اخوت و ضیاء موحد دوستی و ارتباط نزدیکی داشت. از ارباب‌شیرانی جدا از ویرایش‌‌هایش در حوزه ادبیات، ترجمه «سفرنامه تاورنیه» اثر ژان باتیست تاورنیه، جهانگرد فرانسوی منتشر شده و برجا مانده است. سفرنامه‌ای حاصل سفرهایی که در سال‌های 1632 تا 1668 میلادی انجام شده است.

هجدهم آبان

احمد کسیلا، شاعر: کسیلا متولد سال 1316 در تهران بود .احمد کسیلا از شاعران و نویسندگان خوب این مملکت بود که در دوران فعالیتش در گروه ادب و فرهنگ رادیو و تلویزیون با شخصیت‌هایی چون نادر نادرپور، عمران صلاحی و... کار کرده بود.

 

بیست‌ وپنجم آبان 

مسیح‌الله جمالی - نویسنده تاریخ شهرضا: مسیح الله جمالی سال 1310 در شهرضا به دنیا آمد. مهرماه 1324 وارد دبیرستان سپهر شد و در سال 1344 در کنکور دانشگاه شرکت کرد. در سال 1348 موفق به اخذ مدرک لیسانس در رشته تاریخ شد.

این نویسنده مقالات زیادی را در روزنامه ندای شهرضا به چاپ رساند و در این مدت ماحصل کار خود را به صورت کتابی با نام «تاریخ شهرضا» منتشر کرد. «سفرنامه از شهرضا تا مکه» و «تاریخ تحلیلی» از دیگر آتار اوست. جمالی به مدت 28 سال به امر تعلیم و تربیت دانش‌آموزان همت گمارد، همچنین به غیر از شغل دبیری به مدت 9 سال مسؤول اداره کتابخانه عمومی علامه طباطبایی بود.

 

بیست‌وهفتم آبان

مجید فروتن: شاعر پیشکسوت جنوبی و از شاعران مدرن دهه 40، بامداد روز یکشنبه 27 آبان‌ماه‌ در فارسان استان چهارمحال و بختیاری درگذشت.

مجید فروتن در کنار شاعرانی چون هوشنگ چالنگی از جمله شاعران نوگرای دهه 40 بود که سیرش در آفاق مدرن شعر فارسی او را به گروه‌ها و نحله‌های آوانگارد شعر آن روزگار پیوند زد. شاعری که بنا به گفته‌ها و نوشته‌های بسیاری از منتقدان در روند فکری شاعران «موج ناب» تأثیر گسترده داشت و شاعران موج ناب برخی از ویژگی‌های شعری خود را از شعر او وام گرفته بودند.

او یادآوری کرد: فروتن متولد سال 1325 بود و همواره از شاعران نوگرای خطه جنوب محسوب شده است. چاپ آثار فروتن در نشریات معتبر دهه‌های 40 و 50 و حضور وی در کانون پرتپش شعر جنوب همواره نقش مؤثری بر شاعران جوان و شعر جوان جنوب داشته است. از مجید فروتن مجموعه شعری به همت انتشارات مرید در سال 1379 منتشر شد. مجموعه شعر «صدای دیگر» هم گزیده‌ای از آثار منتشرشده او در دهه‌های 40 و 50 بود.

دی:

بیست‌ویک دی

علیرضا فرهمند مترجم کتاب «ریشه‌ها»: ساعت 4 و سی دقیقه روز بیست و یک دی علیرضا فرهمند در بیمارستان سجاد تهران به دلیل بیماری سرطان دار فانی را وداع گفت. فرهمند تومور ریه داشت که به مغز سرایت کرده بود و درمان را با رادیو تراپی و شیمی‌درمان ی ادامه می‌داد، بیماری وی پیشرفت کرده بود. پیکر زنده یاد «علیرضا فرهمند» در قطعه 9 بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

علیرضا فرهمند روزنامه‌نگار و مترجم متولد سال 1319 بود و در سال‌های پیش از انقلاب، دبیری سرویس بین‌الملل روزنامه کیهان را برعهده داشت. وی به غیر از رمان «ریشه‌ها»، کتاب «ساعت نحس» که موضوعی مشابه درباره خودبرتربینی غربی‌ را ترجمه کرده، یکی از سه مترجم کتاب عقاب در ماه نشست بوده است. «ریشه‌ها» عنوان رمانی است که رهبر معظم انقلاب در بخشی از بیانات خود در دیدار اخیر با فرماندهان بسیج سراسر کشور اشاره‌ای به آن داشتند. ریشه‌ها، حماسه یک خانواده آمریکایی، کتابی است که آلکس هیلی، در آن زندگی خانواده و نیاکانش را به تصویر می‌کشد. پیام محوری این داستان، وضعیت نابسامان آمریکاییان آفریقایی‌تبار و بیان رنج‌ها و کاستی‌های زندگی ایشان در دوران برده‌داری و پس از آن است. در نگاهی دقیقتر، نویسنده به شناساندن مفاهیم تبعیض نژادی، بردگی، بیگاری و زیر تملک دیگران بودن می‌پردازد و آن را محکوم می‌کند. این رمان مستند به جهت صراحت در توصیف وحشی‌گری برده داران و مظلومیت برده ها سند ارزشمندی از ظلم نفس گیری است که بر مظلومان جهان رفته است.

بیست‌وچهار دی

حشمت‌الله اسحاقی، شاعر، معلم، مدرس ادبیات: حشمت‌الله اسحاقی صبح سه‌شنبه، 24 دی، بر اثر سکته قلبی در بیمارستان فیاض بخش درگذشت. حشمت الله اسحاقی معلم ادبیات بازنشسته آموزش و پرورش است. مجموعه شهرهای «دنی بی» و «شعر امروز اندیشه» از جمله آثار منتشر شده این شاعر پیشکسوت هستند. با تلاش و نظارت اسحاقی تاکنون بیش از پنج جلد کتاب «شعر سبز» گزیده‌ای از شاعران شهرستان شهریار منتشر شده است. حشمت الله اسحاقی نزدیک به دو دهه در فرهنگسرای استاد شهریار، شهرستان شهریار و فرهنگسرای امام علی شهر اندیشه، در حوزه «شاهنامه خوانی» و «مثنوی خوانی» به تدریس اشتغال داشت.

 

بیست‌وهشت دی

محمدرضا فتاحی، شاعر: محمدرضا فتاحی، شاعر، در سن 60 سالگی بر اثر بیماری سرطان درگذشت. وی  پس از تحمل هفت ماه درد و رنج بیماری در بیمارستان عرفان تهران جان خود را از دست داد. شعر بیش‌تر تصنیف‌های ساخته‌شده با گویش فارسی کرمانشاهی در صدا و سیمای مرکز کرمانشاه سروده این شاعر بوده، و "یاد قدیما"، "زندگی" و "پاییز" از جمله این تصنیف‌ها بود. مرحوم فتاحی در شورای شعر و موسیقی صدا و سیمای مرکز کرمانشاه، و  کتاب شعری را با عنوان "اشک غزال و گلکم" به چاپ رسانده بود.

 

سی دی 

‌فاضل السکرانی: ‌فاضل السکرانی معروف به "ملا فاضل" از شاعران پشکسوت عرب خوزستان در سن 90 سالگی از دنیا رفت. این شاعر عرب در سرودن شعر عربی به شیوه "اَبوذیه" تخصص داشت و علاوه بر خوزستان در کشورهای کویت و عراق مشهور بود.  از السکرانی دو مجموعه شعر مشتمل بر 2500 بیت چاپ شده است. او شاعر اهل بیت (ع) نیز بود و شعرهای زیادی در وصف اهل بیت (ع) سروده است. همچنین چند سال پیش مراسم قدردانی از این شاعر در تالار آفتاب اهواز به همت مؤسسه فرهنگی هنری المعلم برگزار شد و جایزه دوسالانه "عیلام" به او داده شد. این شاعر همیشه عادت داشت از چفیه آبی‌رنگ استفاده کند، به همین خاطر، بیش‌تر دوستدارانش با چفیه آبی در مراسم تشییع او شرکت و چفیه آبی را نماد شعر "اَبوذیه" معرفی کردند. مراسم تشییع و خاک‌سپاری فاضل السکرانی روز دوشنبه، 30 دی، در شادگان برگزار شد.

بهمن:

یازدهم بهمن

یحیی مافی یکی از پیشگامان آموزش و پرورش نوین در ایران و از بنیان گذاران شورای کتاب کودک: «یحیی مافی» که از پیشگامان آموزش و پرورش نو در ایران و از بنیان گذاران شورای کتاب کودک بود، دیروز در سن 90 سالگی از دنیا رفت. مرحوم مافی با همسرش مرحومه «معصومه سهراب»، از جمله پیشگامان گشایش مدرسه های ملی در ایران بودند. آن دو مراکزی همچون «کودکستان مهر» و «مجتمع آموزشی مهران» را تاسیس کردند. مدرسه ای که از سال 1334 تاسیس شد و تا سال 1358( که به موجب مصوبه شورای انقلاب، همه مدارس ملی به دولتی تبدیل شدند) به کار خود ادامه داد. مافی و همسرش دی ماه هم به گروهی از کارشناسان ادبیات کودکان و آموزش و پرورش کودکان و هنرمندان که دغدغه رشد ادبیات کودکان ایران را داشتند،‌ پیوستند و شورای کتاب کودک ایران را بنیاد نهادند. نهادی که مافی تا پایان عمر خود در آن حضوری فعال داشت. پیکرمرحوم مافی امروز در امامزاده طاهر کرج به خاک سپرده شد.

هفدهم بهمن

بهمن فرزانه: «بهمن فرزانه» مترجم ایرانی روز 17 بهمن در 75 سالگی به دلیل بیماری دیابت درگذشت.

این مترجم بیش از 50 اثر داستانی از جمله «چرکنویس»، «صد سال تنهایی»، «راز مرد گوشه نشین»، «یک دسته گل بنفشه» و ... را به فارسی ترجمه کرده بود که ظهر امروز به دلیل عفونت، اُفت فشار و مشکل دیابت دار فانی را وداع گفت. فرزانه به زبان‌های ایتالیایی، انگلیسی، اسپانیایی و فرانسوی مسلط و سال‌ها ساکن شهر فلورانس در ایتالیا بود که بهار سال جاری به ایران بازگشته بود. وی از چندی پیش به دلیل دیابت و عفونت در بیمارستان بستری بود؛ حتی به خانه سالمندان منتقل شد، تحت عمل جراحی قرار گرفت و پای چپش نیز از بالای زانو قطع شد.

بیست‌وهفت بهمن

منصور کوشان: منصور کوشان، نویسنده و شاعر ایرانی مقیم نروژ، در سن 65 سالگی از دنیا رفت.  منصور کوشان که پنجم دی ماه سال 1327 در اصفهان به دنیا آمده بود، یکشنبه (27 بهمن‌ماه) بر اثر ابتلا به بیماری سرطان در نروژ از دنیا رفت.

محاق؛ خواب صبوحی و تبعیدی‌ها؛ آداب زمینی؛ زنان فراموش شده؛ دهان خاموش؛ راز بهارخواب؛ واهمه‌های مرگ؛ واهمه های زندگی؛ قربانیان خواب پنهان؛ بودن از نبودن؛ یک بار دیگر، یک بازی دیگر؛ کسوف عروسک‌ها؛ محفل عاشقان؛ بازی‌های پنهان؛ مفهوم دیگر الفبا؛ سال‌های شبنم و ابریشم؛ و قدیسان آتش و خواب‌های زمان؛ از جمله آثار برجای مانده از منصور کوشان هستند.

کوشان علاوه بر انتشار این داستان‌ها، نمایشنامه‌ها و مجموعه شعرها، در مجله‌های ادبی همچون «دنیای سخن»، «تکاپو» و «آدینه» و همچنین روزنامه «آیندگان» نیز فعالیت کرده است.

اسفند:

دهم اسفند

 علی‌اکبر شعاری‌نژاد: دکتر علی‌اکبر شعاری‌نژاد نیمه‌شب شنبه - دهم اسفندماه - در سن 88 سالگی درگذشت

علی‌اکبر شعاری‌نژاد یکی از نخستین کتاب‌ها را در زمینه ادبیات کودک در آغاز دهه 40 تألیف کرد و بیش از چهار دهه هزاران دانشجو را در این زمینه آموزش داد.  او در سال 1304 در تبریز به دنیا آمد و در سال 1334 فارغ‌التحصیل رشته فلسفه و علوم‌تربیتی از دانش‌سرای مقدماتی شد. از همان سال‌ها تدریس در دانش‌سرای مقدماتی و کالج تربیت معلم تبریز و نیز انتشار مجله معلم امروز را آغاز کرد که خودش سردبیر، صاحب‌امتیاز و مدیرمسئول مجله بود.

او پس از ورود به دانش‌سرا، کتاب‌های ویدئویی (آموزشگاه‌های فردا، مدرسه و شاگرد) را وارد سیستم آموزشی کرد و معلمان را تشویق به خواندن این کتاب‌ها و صحبت درباره آن‌ها می‌کرد. شعاری‌نژاد در سال 1344 به تهران آمد و به تدریس روان‌شناسی در مدرسه عالی پارس پرداخت. پس از دانش‌آموخته شدن در رشته روان‌شناسی از دانشگاه تهران در سال 1347، به تدریس در دانشگاه تربیت معلم که آن موقع دانشسرای عالی نام داشت، مشغول شد.

گستره کار او شامل روان‌شناسی و فلسفه آموزش و پرورش و گاهی روش‌های تربیتی، روان‌شناسی عمومی، نوجوان، کودک و ادبیات کودکان بود. او از سال 1336 با توران میرهادی و بعد شورای کتاب کودک آشنا شد و همکاری با آن‌ها را آغاز کرد و از سال 1344 که به تهران آمد، در جلسه‌های ارزشیابی کتاب شورای کتاب کودک شرکت می‌کرد..

شعاری‌نژاد پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبایی به تدریس پرداخت و در همین دانشکده به مدیریت گروه روان‌شناسی تربیتی انتخاب شد. استاد ممتاز دانشگاه تربیت معلم، استاد، پژوهشگر نمونه دانشگاه علامه طباطبایی و عضو شاخص هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی بود.  از شعاری‌نژاد بیش از 40 عنوان کتاب با موضوعات روان‌شناسی رشد، روان‌شناسی یادگیری، اصول ادبیات کودکان و فلسفه آموزش و پرورش به چاپ رسیده است

پانزدهم اسفند

علیشاه مولوی: علیشاه مولوی، شاعر، صبح روز 15 اسفندماه و در اثر عارضه مغزی در بیمارستان فیروزگر تهران درگذشت.

علیشاه در 22 دی ماه 1331 در مینکوه آغاجاری خوزستان و در یک خانوادهٔ کارگر و روستایی متولد شد؛ مولوی در سال 1345 با جریان‌های سیاسی و سیاست آشنا شد و دو سال بعد همزمان با تحصیل در رشتهٔ ادبیات فارسی به دیگر به صورت فعالیت‌های هنری چون تئاتر و سینما پرداخت.

از مولوی آثار و شعرهایی در مجلات آدینه، دنیای سخن، کارنامه، بایا، نافه، کلک، گوهران، پابریک و ارمغان فرهنگی و تجربه و برخی روزنامه‌ها به چاپ رسیده است.

«نشانه‌های زمینی»، «آوازهای آغاز»، «کاملا خصوصی برای آگاهی عموم» و... از جمله آثار علیشاه مولوی است

منبع : فارس.

+ نوشته شده توسط خادم الفقرا در شنبه بیست و چهارم اسفند 1392 و ساعت |

هوشنگ ابتهاج (ه.ا. سایه)

+ نوشته شده توسط خادم الفقرا در سه شنبه ششم اسفند 1392 و ساعت |
امروز  مصادف است با تولدوآغاز 86 سالگی هوشنگ ابتهاج (ه. ا. سایه). به این مناسبت مروری داریم بر حرف‌های محمدرضا شفیعی کدکنی درباره انس و الفتش با شعر سایه.

به گزارش خبرنگار ادبیات خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، شفیعی کدکنی در مقدمه‌ کتاب «آینه در آینه» (برگزیده‌ شعر سایه به انتخاب شفیعی کدکنی) می‌نویسد: «از دیرباز با شعر سایه انس و الفت داشته‌ام و نمی‌دانم چگونه شکر این نعمت را باید گزارد که حشر و نشر بسیار نزدیک با او نیز یکی از خجستگی‌های زندگی من در این سال‌ها بوده است. همین دوستی نزدیک مرا گستاخ کرد که یک شب در بهار 1369 در شهر کلن در کشور آلمان‌، در حضور او‌ گاه از حافظه و زمانی با مراجعه به مجموعه‌های شعری او‌ این انتخاب را روی چند برگ کاغذ انجام دادم و او با بزرگواری‌، ولی بی‌هیچ اعمال سلیقه‌ای‌، پذیرفت که عینا چاپ شود و این است حاصل آن گزینش، گزینشی یک‌شبه و حداقل سی‌وپنج ساله‌. سایه‌، در انواع سخن‌، شعر خوب و شعر درخشان بسیار دارد.

اگر می‌خواستم این انتخاب را بر محور اصلی شاهکارهای‌ او - که در آن اکثریت با غزل‌هاست - استوار کنم، شاید برای بعضی از گونه‌ها و نمونه‌های دیگر کم‌تر مجال تجلی حاصل می‌شد. اما در این گزینش‌، مقصود اصلی‌، ارائه نموداری از مراحل مختلف خلاقیت هنری او و نمونه‌هایی از تجارب گوناگون وی در عالم شعر و شاعری بوده است. به همین دلیل شعرهایی از مجموعه سراب که از نخستین آثار دوره جوانی اوست و در تحول شعر غنایی جدید پارسی بیش و کم نقشی داشته است، جای چندین نمونه از غزل‌های ممتاز دوران پختگی و کمال هنری او را گرفته است‌، و این به هیچ روی‌، نقض غرض نیست، بویژه که غالب دیوان‌های او‌ هر کدام‌ بارها و بارها چاپ شده است و مانند کاغذ زر در میان عاشقان شعر فصیح پارسی دست به دست گشته است و کم‌تر حافظه فرهیخته‌ای است که شعری از روزگار ما به یاد داشته باشد و در میان ذخایرش نمونه‌هایی از شعر از روزگار ما به یاد داشته باشد و در میان ذخایرش نمونه‌هایی از شعر و غزل سایه نباشد. من این نکته را‌ در این لحظه‌ یکی از مهم‌ترین نشانه‌های توفیق یک شاعر می‌شمارم.»

به گزارش ایسنا، هوشنگ ابتهاج متخلص به ه. الف. سایه ششم اسفندماه 1306 در شهر رشت به دنیا آمد. کتاب‌های «نخستین نغمه‌ها»، «سراب»، «سیاه‌مشق»، «شبگیر»، «چند برگ از یلدا»، «یادگار خون سرو» و «تاسیان مهر» از آثار این شاعرند. تصحیح او از دیوان حافظ نیز از تصحیح‌های معروف است.

ابتهاج از سال ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۶ سرپرست برنامه گل‌ها در رادیو ایران (پس از کناره گیری داوود پیرنیا) و پایه‌گذار برنامه موسیقایی گلچین هفته بود. تعدادی از غزل‌ها، تصنیف‌ها و شعرهای نیمایی او توسط موسیقی‌دانان ایرانی نظیر محمدرضا شجریان، شهرام ناظری و حسین قوامی اجرا شده‌ است. تصنیف خاطره‌انگیز «تو ای پری کجایی» و تصنیف «سپیده» (ایران ای سرای امید) از شعرهای سایه است.

منبع ایسنا

+ نوشته شده توسط خادم الفقرا در سه شنبه ششم اسفند 1392 و ساعت |
جلسه مجمع عمومی

 

۱۳/۱۲/۹۲درمرکز تحقیقات

با موضوع

 

طنز در ادب فارسی

+ نوشته شده توسط خادم الفقرا در سه شنبه بیست و دوم بهمن 1392 و ساعت |

ادامه مطلب نیمه دوم کتاب                                                                                            گروه آموزشي زبان و ادبيات فارسي استان فارس

                                                                                                                      اسفند ماه 83

  پاسخ خود آزمايي زبان فارسي (2)

خودآزمايي درس اول  ( زبان و گفتار )  صفحه 6

1 – با توجه به متن درس مي توان گفت كه توانش زباني ثابت و غير قابل تغيير است و هيچ گونه خطا و اشتباهي در آن اتفاق نمي افتد . بلكه                   خطا و اشتباه در گفتار رخ مي دهد . قواعد شطرنج نيز مثل توانش زباني ثابت و غير قابل تغيير است اما خود بازي شطرنج مانند گفتار است كه امكان خطا و اشتباه در آن بسيار است .

2 – افرادي كه از قدرت گفتار محروم اند وقتي كه مي خواهند از زبان استفاده كنند ، به جاي كمك گرفتن از نمود آوايي زبان ( گفتار ) از نمود حركتي استفاده مي كنند يا رفتارهاي غير زباني از خود نشان مي دهند . يا ارتباط افراد كرولال ازطريق نمودحركتي است و با اين روش مقصود همديگر را درك مي كنند .

3 –الف)  تمايز زبان و گفتار به ما كمك مي كند تا بدانيم كه خطا و اشتباه فقط در گفتار رخ مي دهدولي رفع واصلاح آن به وسيله زبان صورت مي گيرد .

 ب) افراد كر و لال نيز از توانايي ذهني زبان برخوردارند و به هنگام استفاده از آن به جاي  نمود آوايي يا گفتار ازنمود حركتي كمك مي گيرند .

ج)براساس اين تمايز نشان مي دهيم كه چرا گوناگوني لهجه اي و گويشي به يگانگي زبان آسيبي وارد نمي رسانند. علت اين امر آن است كه گوناگوني ياد شده به گفتار مربوط است نه به زبان .

4 - …. زيرا اين كلمات فارسي هستند و به كار بردن كلمات فارسي به همراه « يت »مصدر ساز عربي، صحيح نيست .به جاي آن مي توان آشنايي ( آشنا بودن يا شدن ) ، خوبي ( خوب بودن ) ، ايراني ( ايراني بودن ) به كار برد .

خود آزمايي درس دوم  ( جمله ) صفحه 11 و 12

1-                                                                                   انس بن مالك مي گويد .

                                                            نهاد                                گزاره

                                                                                      مفعول               فعل

                                                     انس بن مالك       جمله ي بعد         مي گويــَد

                                                         نهاد جدا                                          نهاد پيوسته

نهاد جدا (انس بن مالك ) ونهاد پيوسته(ـَـ د)مطابقت دارند .

تذكر : فعل« مي گفت »،4 جزئي است ولي اگر به معني « روايت كردن » باشد مثل جمله بالا 3« جزئي مفعولي» است چون مخاطب اصلي ندارد كه نياز به متمم داشته باشد .« مفعول» مي گويد جمله ي «بعد از آن »است.

                                           روزي رسول اكرم (ص) به خانه ي مادرم آمدند

 

                                                نهاد                                               گزاره

                                         رسول اكرم (ص )                                  آمدند

                                            نهاد جدا                                                نهاد پيوسته

  در اين جمله ،‌ نهاد پيوسته و جدا مطابقت ندارند وعلت آن احترام به پيامبر(ص) است .( 2 جزئي )

                                       برادر كوچكم ، ابو عمير، سخت دل تنگ واندوهگين بود .

 

                                     نهاد                                                                      گزاره

                                                                                         مسند                                     فعل

                           برادر كوچكم ، ابو عمير              سخت دل تنگ و اندوهگين                    بود ф

                            نهاد جدا       بــدل                                                                                        نهاد پيوسته

 نهاد جدا(برادر كوچكم ) ونهادپيوسته(ф) مطابقت دارند . (سه جزئي مسندي )

                                     حضرت رسول (ص)علت دل تنگي برادرم را از ما پرسيدند .

 

                                     نهاد                                                              گزاره

                                                                                   مفعول             متمم           فعل

                         حضرت رسول (ص)                            علت               از ما           پرسيدند .

                                                                         دل تنگي برادرم را

                           نهاد جدا                                                                                         نهاد پيوسته

نهاد جدا و پيوسته مطابقت ندارند ، علت آن احترام به پيامبر(ص) است.( چهار جزئي مفعولي متممي )

                        مادر گفت :………                                                                          ابو عميرپرنده ي زيبايي داشت كه ………….

 

    نهاد                                     گزاره                                                                        نهاد                                    گزاره 

                               مفعول          متمم              فعل                                                                           مفعول                     فعل

   مادر                   جمله بعد         ــــ              گفت ф                                          ابو عمير               پرنده ي زيبايي      داشت ф

 نهاد جدا                                                                  نهاد پيوسته                          نهاد جدا                                                     نهاد پيوسته

نهاد جدا وپيوسته مطابقت دارند . (چهار جزئي مفعولي متممي )                                      نهاد جدا وپيوسته مطابقت دارند .( سه جزئي مفعولي )

               غالبا با آن سرگرم مي شد .                                                          اينك آن پرنده مرده است .

 

    نهاد                               گزاره                                                            نهاد                                 گزاره

                        مسند                         فعل                                          آن پرنده                           مرده است    ф

  ــــ             سرگرم                      مي شد ф                                   نهاد جدا                                            نهاد پيوسته

نهاد جدا                                                      نهادپيوسته                      نهاد جدا وپيوسته مطابقت دارند .(دوجزئي )

نهاد جدا(ابو عمير محذوف)  ونهاد پيوسته مطابقت دارند . (سه جزئي مسندي )                                                      

                                                   رسول اكرم ( ص) اندوهگين  گرديدند

 

                                           نهاد                                                       گزاره

                                                                                      مسند                              فعل

                                  رسول اكرم (ص)                        اندوهگين                        گرديدند .

                                   نهاد جدا                                                                                   نهاد پيوسته

نهاد جدا و نهاد پيوسته مطابقت ندارند . علت آن احترام به پيامبر(ص) است . (سه جزئي مسندي )

 2 – علي ومسعود با هم به دبيرستان رفتند . (نهاد :جمع ← شناسه: جمع ) ←نهاد با شناسه مطابقت دارد .

-          بسياري از انسان ها از نظر رنگ ونژاد و زبان با هم اختلاف دارند اما از نظر اصل انسان بودن با هم مشترك هستند . ( نهاد: جمع ← شناسه : جمع )  ←نهاد با شناسه مطابقت دارد .

-          در قرن چهارم هجري ، ملت ايران با تكيه بر زبان وفرهنگ خود درخت تازه اما اصيلي را پروردند . ( نهاد، ملت: اسم جمع است شناسه مي تواند مفرد يا جمع بيايد .) كه در آب وهواي اسلام پرورش يافته بود . (نهاد: درخت  ،مفرداست ،شناسه هم مفرداست . ) ←نهاد با شناسه مطابقت دارد .

-          ملتي كه طالب استقلال سياسي باشد/ باشند  به زبان مادري خود سخن مي گويد/مي گويند  . ( نهاد: ملت، اسم جمع است  در اين حالت شناسه مي تواند مفرد يا جمع باشد )

-          ما وفرد وسي با وجود هزار سال فاصله ي زماني با زبان پيوندهاي مشترك داريم . (نهاد :جمع  ←شناسه :جمع  ) ← شناسه: با نهاد مطابقت دارد .

-          با ديگران چنان رفتار كن(فعل امر،دوم شخص مفرد شناسه фاست  (كه دوست داري ديگران با تو رفتار كنند . ( نهاد :جمع ←شناسه: جمع) ←نهاد با شناسه مطابقت دارد .

-          كتاب ها از دستم رها شد و بر زمين افتاد . ‌( مطابقت ندارد زيرا نهاد غير جاندار است وشناسه مي تواندهم مفرد وهم جمع باشد )

-          امير با دوستش جمعه ها به كوه نوردي مي رود . ( نهاد : مفرد ← شناسه : مفرد  ) ← شناسه با نهاد مطابقت دارد .

   3-  زبان يك توانايي ذهني است در حالي كه گفتار نمود آوايي اين توانايي ذهني مي باشد .  هر گونه خطا واشتباه در گفتار رخ مي دهد وبه وسيله ي زبان اصلاح ورفع مي گردد.همه ي انسان ها حتي افراد كر ولال داراي اين توانايي ذهني (زبان ) هستند اما درگفتار با هم فرق دارند،زيرا افراد لال به جاي استفاده از نمود آوايي،از نمود حركتي كمك مي گيرند.قواعد زبان ثابت است وتغيير نمي كند ولي گفتارمتغير است.

خود آزمايي درس سوم  (ويرايش ) صفحه 17 و 18

1 – تيم ملي ايران به رهبري مربي خوب خود با اجراي شش بازي پي در پي ،‌ آن را به سود خود به پايان برد .تيم مقابل كه روحيه ي خوبي نداشت ، بر خلاف تصور تماشاگران شكست خورد ، مربيان اين تيم قبلاً نشست هايي براي ارزيابي تيم هاي مقابل داشتند .

- غلام محمدخان طرزي افغاني ، دو قطعه شعر گفته بود : يكي در مدح امير عبدالرحمان خان ،ديكتاتور خشن وتندخوي افغان و ديگري در مدح رقيب او . او هر دو قطعه را درجيب خود گذاشته بود . روزي كه قرار بود شعر را درحضور او بخواند ، دست در جيب كرد وقصيده را بيرون آورد اما از بخت بدش قصيده ي مربوط به رقيب او را بيرون آورد . خواست بخواند كه به تته پته افتاد . امير متوجه اين نكته شد . او را به پيش خود خواند وكاغذ را از او گرفت . چون از ماجرا مطلع شد فرمان هاي  لازم را صادر كرد . طبق دستور او دو ديوار كوتاه به موازات هم ساختند وشاعر بينوا را ميان دو ديوار گذاشتند و گروهي مأمور شدند ، تا او را بيازارند .

-       چگونه مي توان عليه گذشته ي افرادي كه نمي شناسيم ، عمليات قانوني انجام دهيم  و موضوع را به طور دقيق ارزيابي كنيم ؟ اين كارهم  مستلزم شناخت و هم مستلزم صرف وقت فراوان است . در غير اين صورت تجسس در كارديگران جايز نيست .

-       رفتن به نمايشگاه و برگشت از آن ، مدت زيادي طول نكشيد ولي در همان زمان كم، از غرفه هاي زيادي ديدار كردم كه بسيار جالب توجه بود . يك دوره  شاهنامه خريدم زيرا اين اثر، شناسنامه ي ملت ايران و سند مليت ماست كه بايد آن را حفظ كرد وخواند واز پندهاي آن عبرت گرفت . هم چنين ديوان پروين اعتصامي شاعر معاصر ايران را نيز خريدم . سپس در غرفه هاي ديگر گشت و گذاري انجام دادم و در پايان از نمايشگاه خط وخوشنويسي كه در كنار نمايشگاه بر پا شده بود باز ديد كردم و آثار نفيس و هنرمندانه را كه چشم نواز بودند ، ملاحظه كردم وازديدن آن ها  لذت بردم . . . .    

2 – رستم در شاهنامه ، پهلواني قوي توصيف شده است / رستم در شاهنامه ،پهلوان قوي و قدرتمندي توصيف شده است .

-          او دلايلي كافي براي سخن خود ارائه داد . / او دلايل كافي و كاملي براي سخن خود ارائه داد .

-          در كنار آن خط ، خطي موازي بكشيد. / دركنار آن خط ، خط موازي و بلندي بكشيد .

خود آزمايي درس چهارم   ( جمله و اجزاي آن ) صفحه 22

1 – الف )  زندگي هدف دار آرزوي آزاد مردان است .                                                           جمله

 (سه جزئي مسندي)                                                                                          نهــاد                                              گزاره

                                                                                                      گروه اسمـي                           مسند                           فعل

                                                                                                                                               گروه اسمي               گروه فعلي

                                                                                                     زندگي هدف دار               آرزوي آزاد مردان              است

ب  )                              رستم چهره اي محبوب و ملّي دارد . ( سه جزئي با مفعول )

 

                                        نهاد                                              گزاره

                                 گروه اسمي                        مفعول                             فعل

                                                                     گروه اسمي                      گروه فعلي

                                 رستم                        چهره اي محبوب و ملي          دارد

پ )                                     سهراب خود را به او مي شناساند . ( چهار جزئي با مفعول ومتمم )

 

                                   نهاد                                                          گزاره

                               گروه اسمي                       مفعول                   متمم                     فعل

                                                              گروه اسمي                گروه اسمي            گروه فعلي

                             سهراب                         خود را                        به او                مي شناساند

ت‌)                           مطالب اضافي در اين درس نمي گنجد .   ( سه جزئي با متمم )

 

                            نهاد                                                            گزاره  

                       گروه اسمي                                متمم                                               فعل

                                                                   گروه اسمي                                    گروه فعلي

                   مطالب اضافي                           در اين درس                                    نمي گنجد

ث )                    زبان شناسان زبان را يك نظام مي دانند . ( چهار جزئي با مفعول ومسند )

 

                    نهاد                                                               گزاره

                                                         مفعول                      مسند                       فعل

                  گروه اسمي                گروه اسمي               گروه اسمي             گروه فعلي

                 زبان شناسان                        زبان را                   يك نظام                مي دانند

 2 - الف ) زندگي هدف دار در سايه ي آزادي و عدالت ، آرزوي آزاد مردان است .

       ب ) رستم در ميان ايرانيان ، چهره اي محبوب و ملّي دارد .

      پ ) سهراب از روي صداقت و سادگي ، خود را به  او مي شناساند .

      ت ) مطالب اضافي براي آموزش بيش تر ، در اين درس نمي گنجد .

      ث ) زبان شناسان ، از ابتداي تاريخ زبان شناسي علمي ، زبان را يك نظام مي دانند .

 

خود آزمايي درس پنجم  ( انواع نوشته ) صفحه 28 و 29

1-

 

زبان

قالب

موضوع

بيان

مخاطب

نوشته اول

ادبي

زندگي نامه

اجتماعي

جدي

عام

نوشته دوم

مطبوعاتي /علمي

گزارش / مقاله

علمي فرهنگي

جدي

عام

نوشته سوم

اداري

نامه

فرهنگي

جدي

خاص

 

2 – هر دانش آموز به تناسب ذوق و استعداد و توانايي خود از زبان كودكانه استفاده كند .

يكي بود يكي نبود. روزي روزگاري دو نفر با هم مسافرت مي كردند . يكي از آن ها به نام خير آدم خوب و مهرباني بود . او دو تكه جواهر گران قيمت همراه خود داشت اما نفر دوم آدم دزد وبدجنسي بود . نام او شر بود . او مي دانست خير دوتكه جواهر گران قيمت همراه خود دارد، به خاطر همين دنبال فرصتي مي گشت تا اين گوهرهاي ارزشمند را از چنگ او خارج كند . خير و شـر دربيـابان گرم وسـوزاني به سفر خود  ادامه مي دادند . خير كه خيلي تشنه مي شد ، در طول سفرمرتب آبي كه همراه خود داشت مي خورد تا اين كه تمام شد . بعداز مسافتي كه درصحرا به جلو رفتند ، خير تشنه شد . هرچه تحمل كرد فايده نبخشيد . به ناچـار از شر خواسـت به او آب بـدهد . شر كه دنـبال فرصت مي گشت ابتدا  از دادن آب خود داري كرد . خير به او گفت : دو گوهر گران قيمت خود رابه تو مي دهم اما او قبول نكرد … ( دنباله ي داستان به عهده دانش آموزان است .)

3 – مي گذرد/ مي گذرند ، دارد / دارند ، برمي خيزيم ، مي دهيم ، برمي گردد / برمي گردند . (فعل مي تواند هم مفرد و هم جمع باشد؛ زيرا نهاد غير جاندار است ) بازمي ايستد ، شود / شوند ( فعل مي تواند هم مفرد وهم جمع باشد زيرا نهاد غير جاندار است )نمي آيد يا نمي آيند

 ( چون نهاد غير جاندار است فعل مي تواند هم مفرد و هم جمع باشد ) بيفشانيم ، دروكنيم .

4- فعاليت دانش آموزي است

 

خود آزمايي درس ششم  ( خط ونوشتار )  صفحه 32

1-    زيرا در گذشته شكل گفتاري و نوشتاري اين واژه ها مثل هم بوده است و اما به مرور زمان شكل گفتاري آن ها از شكل نوشتاري فاصله گرفته و تغيير يافته است وصورت مكتوب باقي مانده است  و امروز به همان شكل گفتاري گذشته نوشته مي شود بدون آن كه تغييري در آن داده شود. همچنين سهولت تلفظ باعث تغيير در نمود آوايي شده ولي نوشتار به حال خود باقي مانده است .

 

خواهر

خوردن

خواستار

خوابيدن

گفتار ي

خاهر(xahar)

خردن(xordan)

خاستار (xast-ar)

خابيدن (xabidan)

نوشتاري

خواهر(xowahar) 

خوردن(xowardan)

خواستار(xowastar)

خوابيدن (xowabidan)

                             

2 – در زبان هايي مثل انگليسي وعربي نيز كلماتي وجود دارد كه بين صورت گفتاري و نوشتاري آن ها تفاوت وجود دارد ؛ مثال :

خورشيد= (اشمس) الشّمس                                                كارد  (نايف )kinfe                          دانش(نولج)knowledge

   صبح = ( ولفجر) والفجر                                                     اين (ديس)this                             جهان(ورد)World

 ستارگان =(كنجوم ) كالنّجوم                                               سگ  (داگ)Dog                            هشت(ايت)  Eight

بالاخره = ( بلخره ) بالاخره                                                   درس (لسن)lessen

3 – الف ) زبان و گفتار را در خانه و پيش افراد خانواد  ياد مي گيريم وبـراي گفتن زحمتي نمي كشـيم  اما خـط ونوشتار را در مدرسـه و نـزد معـلم مي آموزيم . وبراي نوشتن ، ناگزيريم زحمت زيادي بكشيم .

 ب ) زبان وگفتار ريشه در ذات و طبيعت انسان دارد حال آن كه خط ونوشتار ذاتي و طبيعي انسان نيست وريشه در اجتماع وفرهنگ او دارد .

پ ) انسان همواره از نعمت زبان و گفتار بر خوردار بوده است . اما خط ونوشتار پديده اي بسيار تازه است .

ت) گفتار آني است و ناپايدار. يعني دريك زمان گفته مي شود وآثارش از بين مي رود اما نوشتار پايدار است .

ث‌)    خط و نوشتار به طور مستقيم وبه واسطه ي گفتار با زبان پيوند مي خورد .

ج‌)      خط و نوشتار هم مانند گفتار در معرض خطا واشتباه و تنّوع و گوناگوني است .


خودآزمايي هاي درس هشتم ( گروه فعلي و ويژگي هاي آن ) صفحه 46

1-

فعل

زمان

كاربرد

وجه فعل

به سر مي برًد

ماضي استمراري

براي بيان كار درگذشته به طور  پيوسته

خبري

مي آمد

ماضي استمراري

براي بيان كار درگذشته به طور  پيوسته

خبري

مي خواند

ماضي استمراري

براي بيان كار درگذشته به طور  پيوسته

خبري

گفت

ماضي ساده

براي بيان كار در گذشته به طور كامل

خبري

پيدا خواهم كرد

آينده

براي بيان كار درآينده

خبري

خواهم بست

آينده

براي بيان كار درآينده

خبري

ديد

ماضي ساده

براي بيان كار درگذشته به طور كامل

خبري

مي گفتند

ماضي استمراري

براي بيان كار درگذشته به طور  پيوسته

خبري

شده است

ماضي نقلي

براي بيان كاري كه درگذشته انجام گرفته واثر ونتيجه آن مورد نظر است .

خبري

 

2 – خط و نوشتار خاستگاه فرهنگي و اجتماعي دارد و ساخته خود انسان است و انسان براي يادگيري آن بايد زحمت بكشد و در مدرسه وكلاس ونزد معلم ، آن را ياد بگيرد زيرا خط ونوشتار بنابه ضرورت هاي اجتماعي وفرهنگي اختراع شده است وبر زبان وگفتار افزوده گرديده اسـت . بـنابراين خط ونوشتار به طور مستقيم به واسطه ي گفتار با زبان پيوند مي خورد به اين معني كه ما نخست زبان را به صورت گفتاردر

مي آوريم و آن گاه گفتار را به كمك خط به شكل نوشتار مي نويسيم .  خط ونوشتار پديده اي تازه است و به همين دليل نمي تواند بخش اصلي گفتار به شمار رود . از آن جا كه نوشتار نمود ديداري زبان است در اين جا نيز مثل گفتار هر اشتباهي كه رخ دهد مربوط به نوشتار است نه زبا ن. از سوي ديگر انسان براي آن كه  گفتار را تثبيت كند دست به ابداع و اختراع خط زده است با توجه به اين كه هميشه در طول زمان بين شكل گفتاري زبان وشكل نوشتاري آن فاصله ايجاد مي شود افراد ناگزيرند كه نوشتار و خط را در مدرسه و نزد معلم ياد بگيرند.

3 – از دوستم نامه اي آمد .

-   چرا غايب شده است ؟

-   با تاكسي به خانه رفتم .

-  چرا به مدرسه نيامدي ؟

خودآزمايي درس نهم  ( طرح نوشته ،  مواد لازم نوشته )  صفحه 52

1 – فعاليت دانش آموزي است .        

احسان

 2- والذين اتبعوهم باحسان رضي الله عنهم ورضوا عنه . « سوره ي توبه ، آيه ي 100 »

        وكساني كه از اطاعت خداونيكي پيروي كردند خداوند از آن ها خشنود است و آن ها از خدا راضي مي گردند.

-          ان الله يامر بالعدل والاحسان وايتاء ذي القربي . « سوره ي نحل ، آيه ي 90»

        همانا خدواند فرمان به عدل واحسان مي دهد وبه بذل وعطاي خويشاوندان امر مي كند .

-          هل جزاء الاحسان الا احسان .« سوره ي الرحمن ، آيه ي 60»

       آيا پاداش نيكويي و احسان جز  نكويي واحسان  است ؟

-          لا تعبدون الا الله وبالوالدين احسانا .« سوره بقره ، آيه ي 83»

       به جز خداي را نپرستيد و به پدر ومادر نيكي كنيد .

-          واعبدوا الله و لاتشركوا به شيئا وبالوالدين احسانا .« سوره ي نسا، آيه 36 »

      خداي يكتا را بپرستيد و هيچ چيزي را شريك وي نگيريد ونسبت به پدر ومادر نيكي كنيد .

      امثال و حكم صفحه ي 86ج 1 :

     احسان همه خلق را نوازد                                    آزادان را چو بنده سازد

   الانسان عبيد الاحسان .

بدي رابـدي سـهل بـاشــد جـــزا                                اگر مــردي احــسن الــي مـن اســــا                        « سعدي »

عدو را به جاي خسك زر بـــريز                                كــه بخـشـش كنـد كنـد دنـدان تيــز                        «سعدي »

نه اين ريسمان مي برد با منـــش                                 كه احسـان كمـندي اسـت درگـردنش

3- اعتلا و ارتقاي مقام آن شخصيت علمي دور از انتظار نبود .

4- شكل كشيده ي « س » و « ش » مخصوص خط تحريري است و همه جا نمي توان آن رابه كار برد .

گروه اول : چ، ج، خ، ح                                        گروه دوم : ر،ز،ژ

گروه سوم : س،ش                                             گروه چهارم : ه،ي

مثل : راسخ ، سن ، سي ، سهام و…

5 – فعاليت دانش آموزي است . 

خود آزمايي درس دهم  ( ويژگي هاي فعل )  صفحه 56 و 57

1-      نامه خوانده مي شود / نامه فرستاده مي شود / نامه برده مي شود / نامه ديده مي شود / نامه آورده مي شود .

2-       

فعل

معلوم

مجهول

مي نويسد

علي نامه را مي نويسد

نامه نوشته مي شود

بنويسد

  علي نامه را بنويسد

نامه نوشته شود

دارد مي نويسد

علي نامه را دارد مي نويسد

نامه دارد نوشته مي شود

خواهد نوشت

علي نامه را خواهد نوشت

نامه نوشته خواهد شد

نوشته است

علي نامه را نوشته  است

نامه نوشته شده است

نوشته بود

علي نامه را نوشته بود

نامه نوشته شده بود

داشت مي نوشت

علي نامه را داشت مي نوشت

نامه داشت نوشته مي شد

مي نوشت

علي نامه را مي نوشت

نامه نوشته مي شد

نوشته باشد

علي نامه را نوشته باشد

نامه نوشته شده باشد

3-       جمله نمونه :فردا نامه نوشته خواهد شد .

قيد

جمله مجهول

يك ساعت بعد

يك ساعت بعد ، نامه نوشته خواهد شد .( نوشته مي شود )

همين حالا

همين حالا نامه نوشته مي شود.

تا چهار  پنج روزديگر

تا چهار پنج روز ديگر نامه نوشته خواهد شد.( نوشته مي شود )

پارسال

پارسال نامه نوشته شد .(نوشته شده بود )

پيش از آمدن شما

پيش از آمدن شما نامه نوشته شده بود .( نوشته شد ، نوشته شده است .)

فردا صبح

فردا صبح نامه نوشته خواهد شد .( نوشته مي شود )

هفته آينده

هفته آينده نامه  نوشته خواهد شد.( مي شود )

قبلا

قبلا نامه نوشته  شده است  .(شده بود،نوشته شد )

تا چنددقيقه ي ديگر

تا چند دقيقه ي ديگر نامه نوشته خواهد شد. (مي شود )

بعدا

بعدا نامه نوشته خواهد شد.( مي شود )

ديروز

ديروز نامه نوشته شد.( شده است ، شده بود)

 

4-      شاه مردم بي گناه را گروه گروه به گلوله مي بست .

-          امام خميني حكومت ستم شاهي را بر انداخت .

-          آيا ايرانيان باز هم شاهكارهايي هم چون شاهنامه ي فردوسي خواهند سرود ؟

-          جوانان ايران در سايه ي تلاش و از خود گذشتگي و عشق به هم نوع ، پرچم علم و فضايل اخلاقي را در سراسر دنياخواهند افراشت .

-          غلامحسين يوسفي ،كتاب چشمه ي روشن را در نقد و تحليل نمونه هايي از شعر فارسي نوشت .

-          اعتياد بسياري از استعدادها را كشته است .  

 

خود آزمايي درس يازدهم  ( عنوان ، شروع و پايان نوشته )  صفحه 64 و 65

1 – پاسخ خودآزمايي هاي 1 تا 3 به عهده ي خود دانش آموزان است .

4- حافظ نامه ( بهاء الدين خرمشاهي ) / پله پله تا ملاقات خدا، با كاروان حلّه، سر ني و بحر دركوزه   ( عبدالحسين زرين كوب ) / سووشون

( سيمين دانشور) / مقاله ياد ياران ( در مجله ي رشد ادب فارسي به قلم دكتر ذوالفقاري ) / ديداري با اهل قلم و چشمه ي روشن  ( دكتر غلامحسين يوسفي ) / از پاريز تا پاريس ( دكترباستاني پاريزي )

5-

فعل

ماضي التزامي

ماضي مستمر

مضارع مستمر

بگويم

گفته باشم

داشتم مي گفتم

دارم مي گويم

رفته اي

رفته باشي

داشتي مي رفتي

داري مي روي

بينديش

انديشيده باشي

داشتي مي انديشيدي

داري مي انديشي

خواهم بست

بسته باشم

داشتم مي بستم

دارم مي بندم

ديد

ديده باشد

داشت مي ديد

دارد مي بيند

گرفت

گرفته باشد

داشت مي گرفت

دارد مي گيرد

 

6 – چگونه پيروز شدن خود را به تو خواهم گفت .

-          انبياي الهي در برابر ظالمان قيام كردند و پيام حق را به گوش آن ها رسانيدند .

 

خود آزمايي درس دوازدهم  (ساختمان فعل ) صفحه  72 و 73 

1 – ( مي خواست : ساده )1 ، (برآورد : پيشوندي ) 2، ( نمي توانست : ساده ) 3، (مي كوشيد : ساده )4 ،

( بود : ساده ) 5، ( كند : ساده )6 ، (كرد : فعل ساده )7 ، ( در اين جمله واژه ي آگاه مسندو جمله  چهار جزئي است ) ، ( گفت : ساده )8

( شده اي : ساده )9 ، ( داري : ساده ) 10، ( گفت : ساده ) 11، ( گرفته بود : ساده ) 12، ( شدم : ساده )13 ، ( است : ساده ) 14 (است: ساده )15

2 – معلمان ، جوانان را از زيان هاي خانمان سوز اعتياد آگاه مي كنند .  ( 4 جزئي مفعولي و مسندي ) ← آگاه مسند

-          دانشمندان چراغ دانش را هميشه فروزان مي كنند . ( 4 جزئي مفعولي و مسندي ) ← فروزان مسند

-           مهتاب ، همه جا را روشن كرد . ( 4 جزئي مفعولي مسندي ) ← روشن مسند

-           مادر غذا را زود حاضر كرد . ( 4 جزئي مفعولي مسندي )

3 –مادر در تربيت اين كودك رنج برد .(ساده ) ← رنجي برد ، رنج بسيار  برد

- حميد براي آماده كردن اين مقاله زحمت كشيد .( ساده ) ← زحمت زيادي كشيد ، زحمت ها كشيد

- او گذشته ها را فراموش كرد . (مركب )

- در كلاس باز شده است .( ساده ) ← بازتر شده است

- كودك از پشت پنجره فرياد مي زند . (ساده ) ←  فرياد بلند مي زند ، فرياد ها مي زند ، فريادي مي زند

- احمد پيش آمد(ساده) ← پيش تر آمد (2جزئي)

- او به سؤالات جواب داد .( ساده ) ← جوابي داد ، جواب ها داد               

-          معتاد با اين عادت زشت به خود ستم مي كند .( ساده ) ← ستم ها مي كند ، ستمي مي كند .

4 – دليلش اين است كه يكي از دو كلمه اي كه همراه هستند ، تداعي كننده ي مفهوم كلمه ي ديگري است و نيازي به طرح هر دو كلمه با هم نيست مگر آن كه بين آن ها « و » بيايد .

سير گردش روزگار: كلمه ي «سير» خود به معني « گردش » است .

روزنامه ي روزانه : «روزنامه » مفهوم روز را در بردارد ونيازي به كلمه « روزانه » ندارد .

گردن بند گردن : وقتي مي گوييم « گردن بند » يعني آن چه كه به گردن بسته مي شود و كلمه « گردن » بعد از آن حشو و زايد است .

ساير شهرهاي ديگر : ساير به معني ديگر است.

دست بند دست : دست بند متعلق به دست است وذكر كلمه ي « دست » زائد است .

من بعد از اين : « من بعد » يعني « ازبعد » پس به كاربردن « من بعد از اين » حشو وزائد است .

مدخل ورودي : «مدخل » به معني محل ورود است ، پس معني آن « محل ورودي ورودي !» مي شود كه حشو است .

قند شيرين : « شيرين » براي « قند » حشو است ، چون خود «قند » شيرين است .

درخت تاك انگور : حشو است زيرا« تاك » به معني درخت انگور است .

اوج قله ي كوه : اوج به معني بلندترين است و« قله » هم بلندترين قسمت كوه است . پس « اوج قلّه ي كوه » حشو است .

تخم مرغ كبوتر :  چون كبوتر ، نوعي پرنده (مرغ) است، پس «تخم مرغ كبوتر » حشو است .

در سن بيست سالگي : « سالگي » خود مفهوم « سن » را در بردارد . بنابراين در سن بيست سالگي حشو است .

پس بنابراين : « پس » و «بنابراين» هم معني هستند .

سنگ حجر الاسود : « حجر » به معني « سنگ » است پس واژه ي « سنگ » حشو است .

پارسال گذشته : « پار» به معني گذشته است « گذشته » زائد است .

سال عام الفيل : « عام » در عربي به معني « سال » است . پس ذكر « سال » حشو است .

سوال پرسيدن : « پرسيدن » فقط براي سوال است . پس كلمه ي سوال حشو است .

شب ليله القدر : « ليله » به معني شب است و « شب » حشو است.

بد ركامل : « بدر » به معني قرص كامل ماه است . پس « كامل » حشو است.

ازقبل پيش خريد كردن : « پيش خريد كردن » يعني چيزي كه آن را از قبل مي خرند . پس « از قبل » حشو است .

استارت شروع : « استارت » به معني شروع كردن است پس حشو است .

تخته ي وايت برد: « برد » به معني تخته است وكلمه ي تخته ي زائد است .

5- صعود به بالا ، سقوط به پايين ، كمدي خئده آور، محاصره از هر سو ، صداع سر، دوباره بازخواني ، روغن چرب ، استمداد طلبيدن ، يخ خنك ، رود اروند رود ، شب ليله القدر ، نيم رخ صورت ، ريسك خطر ناك ، الي تاهفت شب ، لذا به اين دليل ، در سال هاي نخستين صدر اسلام ، مفيد فايده ، مثمر ثمر ، درخت نخل خرما

 

خود آزمايي درس سيزدهم  ( بايدها و نبايدهاي املايي 2 ) صفحه 79

1 – تشديد مياني كاملاً محسوس است . گذاشتن تشديد در كلماتي كه تشديد مياني دارند ، لازم است . مانند ؛ ارّه ، نقّاش ،بنّا .

همچنين گذاشتن تشديد براي كلماتي كه « تشديد پاياني » دارند ، لازم است ؛ به شرط اين كه پس از حرف مشدد يك مصوت باشد . مانند او سد ساخت .( درست )، او سدّ ساخت . ( نادرست )، بر حقّم ( درست )، بر حقم ( نادرست ) ، حقّ من ، حقّ و باطل ، سدّ راه ،خطّ زيبا

2 – چون ممكن است با حرف همزه اشتباه گرفته شود . علاوه بر آن باعث سهولت در گفتار و نوشتار مي شود .

3 – در خطّ عربي در همه حال بايد نوشته شود ، اما در خطّ فارسي فقط در مواردي بايد رعايت شود كه نگذاشتن آن ابهام ايجاد مي كند .

از طرف ديگر مد (ّ~) در عربي براي ايجاد كشش وزيبايي آهنگ به كار رفته مي شود و جنبه ي زيبا شناختي دارد يعني اصولا به حوزه ي قرائت مربوط مي شود كه بعد از مصوت بلند مي آيد درفارسي (~ ) خود يك واج است كه تنها برمصوت بلند «ا» قرار مي گيرد.

خود آزمايي درس چهاردهم  ( روش تحقيق 1 ) صفحه 86

 خودآزمايي هاي 1 و 2 ، فعاليت دانش آموزي اند .

3-

فعل

جمله معلوم

جمله مجهول

خواهد گرفت

بهزاد كتاب را خواهد گرفت.

كتاب گرفته خواهد شد.

خريده بود

بهزاد كتاب را خريده بود .

كتاب خريده شده بود .

گرفته بود

بهزاد كتاب را گرفته بود.

كتاب گرفته شده بود .

گرفته است

بهزاد كتاب را گرفته است .

كتاب گرفته شده است .

مي خرد

بهزاد كتاب را مي خرد .

كتاب خريده مي شود .

مي ديد

بهزاد كتاب را مي ديد .

كتاب ديده مي شد .

4 – ويرايش : تا كنون متفكران ايراني ابتكارات علمي فراواني را انجام داده اند .

 



 

1 – كودكي خردسال مي خواست ← 3 جزئي مفعولي                      2 – بوته ي ذرتي را از زمين برآورد ← 3جزئي متممي  ← مفعولي

3 – اما نمي توانست ←3 جزئي مفعولي                                    4 – هرچه مي كوشيد ← 2 جزئي           

5 – آن بوته برجاي خود استوار بود ← 3 جزئي مسندي        

6- او بوته ذرت را از زمين كند . ← 4 جزئي مفعولي متممي 

7- كودك با شادماني بسيار پدرش را از حاصل كوشش خود آگاه كرد ← 4 جزئي مفعولي ومسندي (آگاه: مسند،حاصل كوشش خود :متمم مسند ، با شادماني بسيار : متمم قيدي است . )

8- پدرش گفت ← 4 جزئي مفعول ومتممي (جمله ي بعد از گفت مفعول ، به او متمم  محذوف است ) 

9- آري ؛ توهم مردي شده اي ← 3 جزئي مسندي

10- نيرويي داري ← 3 جزئي مفعولي               

 11- آن طفل خردسال با 䘺رور در پاسخ پدر گفت :… ← 4 جزئي مفعولي و متممي (با غرور: قيد ، در پاسخ پدر : متمم قيدي ، به پدر : متمم محذوف ، جمله ي بعد از گفت مفعول است . ) 

12- آري ؛ همه ي زمين يك سربوته را گرفته بود ← 3 جزئي مفعولي

13 –سرانجام من غالب شدم ← 3 جزئي مسندي

14- اين تصوير ذهني كودك بيان شاعرانه زيبايي است .← 3 جزئي مسندي

15- كه حاصل بيداري آن طفل نسبت به گوشه اي از ارتباط هاي انسان وطبيعت است . ← 3 جزئي مسندي (اين تصوير ذهني كودك : گروه اسمي ،نهاد )

                        مسند               حرف اضافه   متمم قيدي                متمم متمم

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط خادم الفقرا در یکشنبه سیزدهم بهمن 1392 و ساعت |
مباحث مطرح شده در اولین مجمع گروه استان

با تشکر از ارسال مطلب توسط سرکارخانم احمدیان


ادامه مطلب
+ نوشته شده توسط خادم الفقرا در پنجشنبه بیست و ششم دی 1392 و ساعت |

اداره کل آموزش وپرورش استان اصفهان

مدیریت آموزش وپرورش شهرستان دهاقان

دبیرستان شهید زمانی

نام رشته: ریاضی

نام کلاس : دوم

                     به نام خدا

نام :

 نام خانوادگی :

نام پدر :

شماره دانش آموزی :

نام آزمون :زبان فارسی2

تاریخ آزمون :    /10/92

مدت آزمون :75 دقیقه

شماره صفحه : 1 از2

نام دبیر: آقای خادم الفقرا ء

 ردیف

                                                                                                        سوالات

بارم

الف

1

زبان شناسی 4نمره

دو مورداز فواید تمایز میان زبان وگفتار را بنویسید.

 

1

 

2

راز نیاز اصلی ما به آموختن خط ونوشتار چیست؟

 

1

3

بازی شطرنج وقواعد آن را با زبان وقواعد آن مقایسه کنید.

 

 

1

4

چهار مورد از تفاوت های میان گفتار ونوشتاررا ذکرکنید.

 

 

1

ب

 

5

املا وبیاموزیم 3نمره                   غلط های املایی را اصلاح کنید .

(الم وپرچم - محظوز وبرخوردار – خاستگاه اجتماعی – ماه آذار – بیت مامورادب – رذایل اخلاقی – عمارت وفرمان روایی)

 

 

1

6

 

دلیل نادرستی جملات زیر را بنویسید.

بایداز دوستان امیدواربود.

نیروی انتظامی سارقان را دستگیر وبه زندان فرستاد.

پیامبر اکرم (ص)در سن چهل سالگی به نبوت مبعوث گردیدند.

دوئیت ها موجب تفرقه می شود.

2

ج

8

نگارش 5نمره

چهار ویژگی نوشتار معیار را بنویسید.

 

1

 

9

فضا سازی چه فوایدی دارد؟

1

10

 

انتخاب عناوین نوشته های زیر برچه اساسی صورت گرفته است؟

تنفس صبح              تماشاگه راز              از ماست که از ماست             خفتگان بیدار

1

11

 

برای نوشتن شرح زندگانی حکیم فردوسی یک طرح بنویسید.

 

1

 

 

12

از روش های عمومی تحقیق (روش پرس وجو)  را توضیح دهید.

 

 

1

د

15

دستور زبان 8نمره

برای الگوی ( نهاد+ مفعول + مسند+ فعل ) مثالی ذکرنمایید.

 

1

16

اگر میان دو کلمه که نهاد واقع شده اند (با ) بیاید شناسه چه وضعیتی خواهد داشت؟ مثالی دراین باره بنویسید.

 

75/

17

نوع فعل جملات زیر را از نظر ساختمان بنویسید.

بت پرستان به پیامبر ایمان آوردند.             دانش آموزان از سفر باز گشتند.

5/

18

 وجه افعال جملات را بنویسید .

 مشق هایت را بنویس .      او در مسابقات پیروز شده بود.         کاش باران ببارد.

 

75/

19

جمله ( زهرا داشت نامه می نوشت ) را منفی کنید.

5/

20

فعل (گسست ) را درجمله یک بار به صورت ناگذر ویک بار به صورت گذرا به کارببرید.

 

1

21

جملات (او مطلب را به خوبی پروراند -   اسب دوید ) را مجهول کنید.

 

2

22

دلایل عدم مطابقت نهادجدا وپیوسته در جملات زیرچیست؟

استاد تشریف آوردند .                                                 کاغذها بر زمین ریخت .  

5/

 

23

نمودار جمله ( همه به او قهرمان می گفتند) را باذکر دقیق نام اجزا رسم کنید.

 

 

1

 

                                                                        پیروز باشید                               جمع

20

+ نوشته شده توسط خادم الفقرا در دوشنبه نهم دی 1392 و ساعت |